امنیت غذایی چیست و شامل چه شاخص هایی است

تعریف امنیت غذایی و بررسی نکات مطروحه در این تعریف که از جانب کنفرانس جهانی غذا ابداع شده

امنیت غذایی چیست و شامل چه شاخص هایی است


تعریف امنیت غذایی و مصادیق آن از یک تعریف کلی شروع شده و به تفصیل به جنبه های آن پرداخته شده است . در کل امنیت غذایی به شرایطی اتلاق میشود که هر فرد برای تهیه غذا مشکل نداشته باشد و بتواند جهت رفع  گرسنگی ، غذای مورد نیاز خود را تهیه کند . در بحث اهمیت امنیت غذایی و تهیه آن ، اسنادی موجود است که نشان میدهد  تمدن های کهن ، مثل چین و مصر باستان ، هزاران سال پیش جهت رفع گرسنگی خود و تهیه غذا در زمان قحطی ، اقدام به اعمالی نظیر ساخت انبار های غله و به تعبیر امروزی " سیلو ها " در مراکز قدرت ها  و حاکمیت ها کرده بودند . 

در سال 1974 کفنرانس جهانی غذا ، واژه " امنیت غذایی " را با تاکید بر تهیه غذا ابداع کرد . امنیت غذایی در آن موقع بنا به تعریف آنان " موجود بودن غذای کافی و مواد غذایی پایه  ، به طور مستمر و توزیع آنها برای مصرف در نوسانات تولید  و قیمت ها "  بود . بعد ها تغییراتی در این تعریف صورت گرفت تا جایی که در سال 1996 ، اجلاس جهانی مواد غذایی تعریف خود را از امنیت غذایی این چنین ارائه کرد . " موجود بودن غذا برای تمام مردم ، در تمام زمانها و دسترسی آنها به غذای مناسب ، ارزان ، سلامت و مغذی جهت بر طرف کردن نیازهای غذایی خود و جهت سالم ماندن برای یک زندگی پویا  " . البته  این دسترسی به غذای مناسب و دارای ارزش های غذایی مناسب ، در شرایطی تعریف میشود که با روش متعارف و معمول جامعه همراه باشد . به عبارتی احتکار ، جنگ و درگیری و یا رانت و ... سد راه رسیدن به غذا نباشد .

در مقابل ، عدم امنیت غذایی ، به شرایطی اتلاق میشود که در آن محدودیت و یا عدم اطمینان به دسترسی به غذای کافی و مناسب به لحاظ ارزش غذایی وجود داشته بشد . در وضعیتی که افراد حتی برای دسترسی به غذای مناسب و کافی احساس نگرانی کنند نیز شامل این شرایط است . 

شاخص های اصلی امنیت غذا شامل موجود بودن غذا، دسترسی به غذا و استمرار در دریافت غذا است . یکی از روش های بررسی امنیت غذا یی ، محاسبه میزان کالری که هر شخص در طول روز دریافت می کند است . با محاسبه میزان دریافت کالری میتوان  از وجود شاخص دسترسی به غذا ، به میزان کافی ، اطمینان حاصل کرد . اما سایر شاخص ها تحت تاثیر عوامل متعددی همواره مورد بحث است . به عنوان مثال گرانی و فقدان کیفیت مواد غذایی در دسترس ، میتواند منجر به ایجاد نگرانی برای تهیه غذا باشد که خود این موضوع امنیت غذایی یک جامعه را زیر سوال خواهد برد . در بحث سلامت مواد غذایی نیز مشابه این موضوع  صادق است . وجود فلزات سنگین ، نیترات ، اسید های چرب ترانس در محصولات تولیدی و آلودگی با مواد رادیواکتیو و ... میتواند امنیت غذایی جامعه را تهدید کند .

بر اساس تحقیقی که در سال 2014 انجام شده ،  برآورد شده که حدود 842  میلیون نفر گرسنگی مزمن را تجربه میکنند که نسبت به 868  میلیون نفر در سال 2013 ،کاهشی تقریبا 3  درصدی را نشان میدهد. این امر، پیامد 25 سال  پیشرفت است که تعداد افراد دچار سوءتغذیه از سال 1990 تاکنون 17 درصد کاهش یافته است؛ علیرغم چنین پیشرفتهایی، فقدان امنیت غذایی جهانی، همچنان به عنوان یک چالش باقی مانده است. شاخص امنیت غذایی جهانی، به مسائلی فراتر از گرسنگی نگاه کرده و عوامل اصلی موثر بر ناامنی غذایی را از سه جنبه اصلی " استطاعت پذیری " ، " دردسترس بودن " و " کیفیت مواد غذایی "  در بین 190 کشور جهان بررسی میکند که کشور ایران در فهرست این کشورها قرار ندارد. این شاخص یک مدل پویای کمّی و کیفی برای محک زنی است و محرکهای امنیت غذایی را در سطح کشورهای توسعه یافته و در حال توسعه می سنجد . شاخص استطاعت پذیری، توانایی افراد به پرداخت قیمت مواد غذایی در یک کشور و هزینه های نسبی که در شرایط عادی و شوکهای مرتبط با مواد غذایی متحمل میشوند را بررسی میکند. در واقع، مقوله استطاعت پذیری همبستگی تنگاتنگی با سطوح درآمدی دارد. کشور ایالات متحده در میان سایر کشورها به مقام نخست در استطاعت پذیری دست یافت . کشورهای کم درآمد عمدتاً پایینترین رده ها را به خود اختصاص داده اند و ماداگاسکار بدترین امتیاز را کسب کرده است . دسترسی پذیری عواملی را بررسی میکند که بر عرضه و سهولت دسترسی به مواد غذایی در درون یک کشور تأثیر میگذارند . با توجه به ماهیت ساختاری مقوله دسترسپذیری، اقتصادهای پیشرفتهتر شمال آمریکا، اروپا و آسیا بهترین عملکرد را دارند. ایاالتمتحده، همچنان در باالی این ردهبندی قرار دارد. کشورهای کمدرآمد، به ویژه کشورهای جنوب صحرای آفریقا دارای کمترین امتیاز دسترسپذیری هستند. چاد، بدترین عملکرد کشوری در دسترسپذیری را دارا میباشد. سومین دسته در شاخص GFSI بررسی کیفیت تغذیهای رژیمهای غذایی متوسط و ایمنی غذایی محیطی در هر کشور است. این دستهبندی گاهی اوقات توسط دیگر مفسران به عنوان " سودمندی بهره برداری "معرفی میشود. . بیست ودو کشور بسیار توسعه یافته بهترین نمرات را در ایمنی غذایی دارا هستند و در مقابل کشورهای جنوب صحرای آفریقا، بیشترین  کشورهای دارای پایینترین رتبه را تشکیل میدهند.  به طور کلی بررسیها نشان میدهد؛ کشورهایی مثل ایالات متحده امریکا، اتریش، هلند و نروژ در راس امنیت غذایی قرار دارند که به لطف عرضه فراوان، درآمد بالا، هزینه پایین مواد غذایی نسبت به سایر مخارج و تحقیق و توسعه شدید در تولید مواد غذایی بوده است. اما حتی در این کشورهای ثروتمند هم مواد غذایی مصرفی،  فاقد ریزمغذیهای کافی است.


0 دیدگاه

دیدگاه خود را درج کنید

لغو پاسخ
از آخرین اخبار و تخفیفات ما بهره مند شوید!

عضویت در خبرنامه